K2-18b : Yağmur Yağan Gezegen. Atmosferinde Su Bulunan Ötegezegen.

Gök bilimciler K2-18b adını verdikleri cüce gezende su bulunma ihtimali olduğunu duyurdular. Güneş sistemimizin çok dışında yer alan k2 18b gezegeni Dünyamıza 110 ışık yılı uzaklıktadır. Uzay teleskoplarından ve bilgisayar modellerinden elde edilen veriler, bu gezegenin atmosferinin su buharına ev sahipliği yaptığını gösteriyor. Eğer doğruysa, sıvı suya sahip ilk ötegezegen olabilir.

Kanada Montreal Üniversitesi’nden Björn Benneke, “Evrenin her yerinde su buharı var” diyor. 10 Eylül’de ekibi, arXiv.org’da K2 18b’de potansiyel su keşfi olduğunu bildirdi. Benneke, “Sıvı su yapmak o kadar kolay değil, doğru basınca ve doğru sıcaklığa ihtiyacınız var. Bu gezegeni özel yapan işte bu” diyor.

 

K2 18B Gezegeni

Gökbilimciler ilk kez 2015 yılında K2 18b’yi buldular. Kepler ekskavatör avlanma alanı teleskopunu kullanıyorlardı. Kepler, gezegenin Kırmızı Cüce olarak bilinen loş bir yıldızın yörüngesinde olduğunu ortaya çıkardı. Yıldız ve gezegen, Dünya’dan yaklaşık 110 ışık yılı uzaklıktadır. Gezegen, Dünya’nın iki katından daha geniş, ve Dünya’nın sekiz katı kütleli.

İngiltere’de University College London’da gökbilimci olarak çalışan Angelos Tsiaras, 10 Eylül tarihli bir konferansta bu öte gezegenin Dünya’ya benzemediğini belirtse de onun ekibi de 11 Eylül tarihinde K2-18B de su buharı olduğunu açıkladılar ve bunu teyit ettiler.

Bazı bilim adamları Dünya gibi değil deseler de, bu gezegen kendi yıldızına yakınlık olarak yaşanabilir alan denilen bölge içerisinde yer almaktadır. Bu bölgede yer alması sebebi ile su bulunma ihtimali çok yüksek olan bu gezegen içinde yaşam bulunma ihtimalini de barındırıyor.

 

K2-18B Gezegeninde Hayat Var mı?

2016 ve 2017 yıllarında, Benneke’nin grubu Hubble Uzay Teleskobu‘nu kullanarak K2 18b’yi inceledi. Gezegenin bir atmosferi olup olmadığını görmek istediler. Böylece gezegenin yıldızının önünden geçtiği sırada çalışmalara başladılar. Gök bilimciler gezegenin atmosferinin yıldızının ışığını absorbe edip etmediğini görmek istiyorlardı. Gök bilimciler, gezegenin hangi moleküllere sahip olduğunu soğurdukları ışıkların dalga boylarından tespit ediyorlar. Çünkü her elementin kendine özgü bir ışık dalga boyu bulunmakta. Gezegenin sahip olduğu materyaller gözlemlenen ışıkların dalga boylarından böylece tespit ediliyor.

Tsiaras ve ekibi Benneke’nin ekibinin topladığı verileri analiz ettiler. Bu verileri analiz etmek için özel olarak tasarlanmış bir bilgisayar yazılımı kullandı. Bu iki ekibin çalışmaları sayesinde gezegenin gerçekten bir atmosfere sahip olduğu ortaya çıktı. Gezegenin absorbe ettiği ışığın dalga boyları su buharı bulunduğunu kanıtlar nitelikteydi. Atmosferde ayrıca hidrojen ve helyum da bulunduğunu tespit ettiler.

Tsiaras: “Şimdiye dek atmosferin gözlemlendiği ve su bulduğumuz gezegenler gaz devleriydi. Bu gezegenler “Jüpiter, Satürn veya Neptün‘e benziyorlardı. K2-18b ise büyüklüğü, sulu atmosferi ve yıldızının yaşanabilir bölgesindeki konumu, bu gezegeni eşsiz kılıyor. diyor ve ekliyor: “bu ötegezegen yaşanabilir gezegenler arasında bizim için en iyi aday.”



 

Yağmur Yağan Gezegen – K2-18b’de Yağmur Yağıyor Mu?

Benneke’nin grubu bu çalışmayı bir adım daha ileri götürdü. Spitzer uzay teleskobuyla gezegeni gözlemlediler. Hubble, Spitzer ve Kepler‘in gözlemlerini birleştirerek, gezegenin bulutlara sahip olduğunu ileri sürdüler. Gezegenin iklimini gelişmiş bilgisayar teknolojileri ile simüle eden ekip, bu gezegende yağmur yağma olasılığının çok yüksek olduğunu belirtti.

Ancak, bu yağmur damlaları hiçbir zaman zemine ulaşamıyor. Gezegenin kalın atmosferinde tekrar buharlaşıp yükselen su buharı atmosferde bir su döngüsünde takılı kalıyor diyebiliriz. Cambridge’deki Massachusetts Institute of Technology’de görevli bir astronom olan Sara Seager: Yağmur damlalarının kesin bir kanıtı yok. Bu teorinin sağlam ancak spekülatif olduğunu düşünüyor.

Seager ayrıca başka bir noktaya daha değiniyor. K2 18b sıvı suya sahip olabilir, ancak bu gezegende hiçbir şeyin yaşadığı ya da yaşayabileceği anlamına gelmez. Bunun bir nedeni: K2 18b sağlam bir zemine sahip olmayabilir. Gezegenin kayalık bir yüzeye sahip olup olmadığı belli değil.  Yani şuan için bildiğimiz hayatın burada oluşup oluşamayacağını yada bizim için yaşamaya elverişli olup olmadığını bilemiyoruz.

2021 yılında NASA, James Webb Uzay Teleskobu‘nu uzaya fırlatacak. Bu teleskopla elde edilecek veriler sayesinde bu gezegende haya olabilir mi sorusuna cevap verebileceğimiz söyleniyor. Hep birlikte bekleyip göreceğiz..

 

Kaynak: https://www.sciencenewsforstudents.org/article/spotted-exoplanet-where-it-might-rain